Fast Money. Basınç değerleri en önemli iklim koşullarından biridir. Türkiye’de deniz ve karalara, mevsimlere ve yerel ısınma farklarına bağlı olarak oluşan yerel basınç merkezleri bulunmaktadır. Bunların yanı sıra ülke dışında oluşan ve farklı etkilere sahip gezici basınç merkezlerinin de etkisi altına girdiği için Türkiye’de farklı hava koşullarının etkili olduğu dönemler yaşanır Görsel Türkiye’nin Etkisi Altında Kaldığı Basınç Merkezleri Görsel Türkiye’yi etkileyen basınç merkezleri Türkiye çeşitli yerel rüzgârların etkisi altında kalan bir ülkedir. Mutlak konumu nedeniyle kuzey yönünden esen rüzgârlar sıcaklığı azaltırken güneyden esenler sıcaklığı yükseltir Harita Türkiye’de etkili olan rüzgârların bazıları yerel topoğrafik özelliklere bağlı olarak oluşurken bazıları ise Türkiye’nin genel basınç durumuna bağlı olarak oluşur. Türkiye’de kuzeyden gelen yerel rüzgârlar poyraz, yıldız, karayel; güneyden gelenler ise lodos, kıble ve keşişlemedir. Harita Türkiye’de etkili olan yerel rüzgârlar Türkiye’de etkili olan diğer yerel rüzgârlar ise şunlardır Etezyen Balkanlardan doğan ve Ege Denizi’ne doğru esen soğuk yerel rüzgârlardır. Meltem Farklı ısınma özelliğine sahip olan yüzeyler arasındaki günlük sıcaklık ve basınç farklarına bağlı olarak oluşurlar. Dağlar ve vadiler arasında olduğu gibi kara ve denizler arasında da eser. Kıyı Ege’de gündüz denizden karaya doğru esen deniz meltemlerine imbat adı verilir. Fön Dağ yamaçlarından alçak kesimlere doğru esen ve bu nedenle ısınan, sıcak ve kuru bir rüzgâr olan fön, Türkiye’de özellikle dağların kıyıya paralel uzandığı kuzey ve güney kesimlerde görülür. Sıcak ve kuru olan bu rüzgârlar ilkbahar aylarında karların hızlı şekilde erimesine ve sel olaylarına neden olabilir. Konya civarında bu rüzgârlar tarımsal üretimi olumsuz etkilediği için “bakır sattıran rüzgârlar” olarak bilinir. Türkiye’de kuzeyden esen rüzgârlar sıcaklığı düşürürken güneyden esen rüzgârlar sıcaklığı artırmaktadır. Şimdi ülkemizi etkileyen bu rüzgârların başlıcalarını inceleyelim Harita yel, kuzeybatıdan esen soğuk bir rüzgârdır. Çoğunlukla fırtına şeklinde kuzeyden esen soğuk ve şiddetli bir rüzgârdır. Bu rüzgâr da daha çok Karadeniz ve Marmara bölgelerinde etkili kuzeydoğudan esen soğuk bir rüzgârdır. Çoğunlukla fırtına şeklinde eser. Yaz döneminde serinletici etkide bulunmaktadır. Bu rüzgâr daha çok Marmara ve Karadeniz bölgelerinde etkili rüzgârı, Akdeniz ve Ege denizlerinde kuzeybatıdan esen bir rüzgârdır. Mayıs ayından eylül ayına kadar etkili olan bu rüzgâr, estiği yerlerde sıcaklığı düşürür. Zaman zaman fırtına şeklinde güneybatıdan eser. Estiği yerlerde sıcaklığı yükselten ve daha çok Batı Anadolu ve Marmara denizinde etkili olan bir güneyden esen sıcak bir rüzgârdır. Akdeniz üzerinden geldiği için güneydoğudan esen sıcak ve kuru bir rüzgârdır. Daha çok Güneydoğu Anadolu’yu etkileyen bu rüzgâr, kurutucu etkisinden dolayı bitkilere zarar fön rüzgârı, Türkiye’de daha çok Kuzey Anadolu Dağları ve Toros Dağları’nın eteklerinde etkilidir. Bu hava kütleleri yükselirken her 100 metrede 0,5 °C soğur, alçalırken her 100 metrede 1 °C ısınır. Bu nedenle föhn, sıcak ve kuru bir rüzgârdır. Bu rüzgârlar, ani kar erimesi ve buna bağlı su baskınlarına neden Türkiye’de etkili olan başlıca yerel rüzgârlarGünlük RüzgârlarBu rüzgârlar, gün içinde deniz ve karanın; alçak yerler ile yüksek yerlerin farklı ısınması sonucunda oluşur. Gün içinde birbirinin tersi yönde esen bu rüzgârların etki alanı serin olan denizlerden daha sıcak olan karalara esen rüzgârlara deniz meltemi denir. Yaz döneminde daha çok Ege ve Akdeniz kıyılarında etkisini gösteren bu rüzgârlara Ege kıyılarında “imbat” adı verilmektedir. Bu rüzgârlar, gece ise yön değiştirir; serin olan karadan, ılık olan denize eser. Bu rüzgârlara da kara meltemi ve vadi meltemleri ise birbirine komşu olan yüksek yerler ile alçak yerlerin yıl içinde farklı ısınmasıyla oluşmaktadır. Gece yüksek yerler daha çabuk soğuduğundan bu dönemde rüzgâr, yüksek yerlerden alçak yerlere doğru eser. Bu rüzgârlara dağ meltemi denir. Gündüz, alçak yerler geç ısındığı için buradaki soğuk hava, yüksek yerlere doğru hareket eder. Bu rüzgârlara da vadi meltemi denir. Ülkemizde farklı iklim tiplerinin ortaya çıkmasında hangi etkenler rol oynamıştır? Ülkemizde farklı iklim tiplerinin görülmesinin en önemli nedenleri Türkiye’nin dünya üzerindeki konumu, yükselti ve yeryüzü şekillerdir. Yükselti farklılığı, yeryüzü şekilleri. Denize uzaklık. Karasallık. Bitki örtüsü Etki eden rüzgarlar. 15 Şub 2019 Ülkemizde farklı iklim tiplerinin görülmesinin nedenleri nelerdir? Türkiye, iklim kuşaklarından ılıman kuşak ile subtropikal kuşak arasında yer alır. Türkiye’nin coğrafî konumu ve yer şekilleri sonucunda ikliminin, farklı özellikte iklim tiplerinin oluşmasına yol açmıştır. Kıyı bölgelerinde denizlerin etkisiyle daha ılıman iklim özellikleri görülür. İklim tiplerinin çeşitli olmasının nedenleri nelerdir? Dünya üzerindeki farklı iklim tiplerinin meydana gelmesinde, dünyanın kendi ekseni etrafında dönmesi, güneş etrafında dönmesi, sürekli rüzgarların oluşması, denizler ve okyanuslar sayesinde buharlaşmanın oluşması ve gece ve gündüz farklarından dolayı sıcaklık farklarının oluşması gibi durumlar etkili olmaktadır. Ülkemizde yükselti denize yakınlık rüzgarlar gibi etkenler farklı iklim tiplerinin oluşmasında etkili olmuş mudur? Denizlerin Etkisi Kara ve denizdeki ısınma farklılıkları denizel ve karasal iklimin oluşmasına neden olmuştur. Denize kıyısı olan yerlerde nemin de etkisi ile sıcaklık farkları fazla olmaz. Fakat karasal ortamda nemlilik azdır. Artan yükseklikle sıcaklık farklılıkları da artar. Karadeniz ikliminin genel özellikleri nelerdir? Kışlar ılık yazlar ve sıcaktır. Yağışlar ise 1000-1200 mm’den azdır. Yaz ve kış aylarında doğudan daha düşük sıcaklık değerlerine sahip bir iklim türü görülür. Orta Karadeniz bölgesinde yağış doğu ve batıdan 750-800 mm daha azdır ve daha düşük yağışlı bir iklim türü dikkat çeker. Karasal iklimin genel özellikleri nelerdir? Karasal iklim Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlıdır. Yıllık yağış miktarı azdır. Yıllık ve günlük sıcaklık farkları yüksektir. Bitki örtüsü step ve bozkırdır. Gece ile gündüz ve yaz ile kış arasındaki sıcaklık farkı fazladır. … Kara ikliminde en fazla yağış ilkbaharda, en az yağış yazın düşer. Karadeniz ikliminin bitki örtüsü nedir? Yüksek yerlerde iğne yapraklı, alçak yerlerde geniş yapraklı ağaçlar bulunur. Mısır, çetik, tütün, çay, fındık gibi bitkiler yetişir. Doğal bitki örtüsü ormandır. Karadeniz ikliminde yazlar ve kışlar nasıl geçer? Türkiye’de günlük ve yıllık sıcaklık farkının en az olduğu iklim tipidir. Kışlar Akdeniz İkliminde olduğu gibi ılık, iç ve yükseklerde soğuk geçer. Yazlar fazla sıcak değildir. Doğal bitki örtüsü kıyılarda geniş yapraklı nemcil ormanlar, yükseklerde sıcaklık düşüklüğüne bağlı, karışık ve iğne yapraklı ormanlardır. Karadeniz iklimi tüm Karadeniz’de görülür mü? KARADENİZ İKLİMİ Asıl olarak Karadeniz Bölgesi’nde ve Marmara Bölgesi’nde Karadeniz kıyılarında ve Kuzey Anadolu Dağları’nın Karadenize bakan yamaçlarında görülür. Karasallık iklimi etkiler mi? – Basınç merkezlerinin etkisi ve rüzgarlardır. Denizler geç ısınıp geç soğuduğu için kıyı bölgelerimizin iklimi daha ılımandır. İç bölgelere gidildikçe karasallık etkisi artar. … Kıyılardan iç kesimlere gidildikçe deniz etkisinin ve nem oranının azalmasına bağlı olarak günlük ve yıllık sıcaklık farkları da artar. Karadeniz iklimi özellikleri nelerdir? Karadeniz iklimi, asıl olarak Kuzey Anadolu Dağları’nın Karadenize bakan yamaçlarında görülür. Ülkemizin kuzeyinde yer alan Karadeniz kıyılarında görülen bu iklim, her mevsim yağışlı, denizel termik özellikler gösteren ılıman karakterli bir iklim tipidir. Iklimin genel özellikleri nelerdir? İklim, bir yerde uzun bir süre boyunca gözlemlenen sıcaklık, nem, hava basıncı, rüzgâr, yağış, yağış şekli gibi meteorolojik olayların ortalamasına verilen addır. Hava durumundan farklı olarak iklim, bir yerin meteorolojik olaylarını uzun süreler içinde gözlemler. İklimin genel özellikleri nelerdir? İklim, bir yerde uzun bir süre boyunca gözlemlenen sıcaklık, nem, hava basıncı, rüzgâr, yağış, yağış şekli gibi meteorolojik olayların ortalamasına verilen addır. Hava durumundan farklı olarak iklim, bir yerin meteorolojik olaylarını uzun süreler içinde gözlemler. Yukarıda verilen bilgilerden hangileri karasal iklimin özelliklerindendir? Karasal İklimde yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve kar yağışlıdır. Bu iklim türü ise denizden uzak iç bölgelerde görülmektedir. Ülkemizin denizden uzak olan iç bölgelerine hakim olan iklim türü Karasal İklimdir. Karadeniz iklimleri nelerdir? Kışlar ılık yazlar ve sıcaktır. Yağışlar ise 1000-1200 mm’den azdır. Yaz ve kış aylarında doğudan daha düşük sıcaklık değerlerine sahip bir iklim türü görülür. Orta Karadeniz bölgesinde yağış doğu ve batıdan 750-800 mm daha azdır ve daha düşük yağışlı bir iklim türü dikkat çeker. Türkiye’de Etkili Olan Rüzgarlar ve Basınç Merkezleri Bu ders notumuzda ülkemizde etkili olan rüzgarların adlarını genel özelliklerini göreceğiz ayrıca rüzgarların oluşumu ve basınç merkezlerini bulabilirsiniz. Türkiye’de Etkili Olan Rüzgarlar Türkiye Batı rüzgarları yerşekillerinden dolayı bu rüzgarların etkisi görülmez. Yurdumuz daha çok yerel rüzgarların etkisindedir. Türkiye’de Etkili Olan Basınç Merkezleri Türkiye farklı özellikteki basınçların etkisinde kalır. Bu durum daha çok Türkiye’nin matematik konumunun sonucudur. Yüksek Basınçlar a Sibirya Antisiklonu * Ülkemizde doğu ve kuzeydoğudan sokulan termik kökenli yüksek basınç alanıdır. * Türkiye’yi sadece kış aylarında Doğu Anadolu ve Balkanlar üzerinden sarkarak etkiler. * Az fakat etkin kar yağışı ile soğuk ve ayazın fazla olduğu hava tipini simgeler. * Balkanlardan sarktığında Azor yüksek Basıncı ile birleşerek Izlanda Alçak Basıncı’nın Türkiye’yi etkilemesine izin vermez. Bu nedenle uzun süreli, sakin ve soğuk kış koşulları yaşanır. b Azor Antisiklonu * Ülkemizi sürekli etkileyen dinamik kökenli yüksek basınç alanıdır. * Kışın serin, yağışsız ve batı yönlü rüzgarlarla kendini belli eder. Rüzgar hızları yavaştır. * Kışın sürekli alçalıcı hareket gösterdiği ve soğuk yeryüzüne dokunduğu için havanın alt kısımlarında soğuk, durgun bir hava katmanı oluşur. Bu durgun hava bölümü içerisinde şehirsel atıklar birikerek hava kirliliğine neden olur. * Kış ayalarında Kuzey Afrika üzerinde Izlanda Alçak Basıncı’nın sıcak bölümü oluşarak Izlanda Alçak Basıncı’nın değişmesine yardım eder. Yaz aylarında ise güneş ışınlarının gelme açısına bağlı olarak etki alanını Akdeniz üzerinden Ingiltere’ye kadar genişletir. Bu durumda Türkiye’de kuzey yönlü rüzgarlar etkili olur. Alçak Basınçlar a Izlanda Siklonu * Dinamik kökenli bu alçak basınç alanı kışın etkilidir. * Ülkemize batı ve kuzeybatıdan sokulur. * Hareketli hava kütlelerini getirdiği için rüzgar birkaç gün ara ile çok farklı yönlerden eser. Rüzgarın esme yönü güneybatıdan başlar, kuzeybatıya kadar döner. Bu basınç merkezinde güney sektörlü rüzgarlar sıcaklığı artırırken, kuzey sektörlü rüzgarlar sıcaklığı düşürücü etki yapar ve cephesel yağışlara neden olur. Özellikle Karadeniz’de bubasınç alanı etkisiyle cephesel ve orografik yağışlar görülür. * Eğer kendisinden daha sıcak olan Akdeniz’e iner ve uzun bir süre burada kalırsa nem yüklenir. Türkiye’nin güneybatı kıyılarında aşırı kış yağışlarına neden olur. b Basra Körfezi Iran Siklonu * Termik kökenli bu basınç alanı, yaz aylarında karaların aşırı ısınması nedeniyle oluşmuştur. * Ülkemizde güney ve güneydoğudan sokulan ve yaz aylarında etkili olan Basra Alçak Basıncı; 1 Aşırı çöl sıcaklarının yaşanmasına, 2 Yaz başlarında karaların fazla ısınması ve atmosferin üst kısımlarının daha soğuk olması nedeniyle ani, gök gürültülü, sağanak yağışlara, 3 Azor Yüksek Basıncı’nın da etkisiyle kuzey yönlü rüzgarların etkin olmasına neden olur.

ülkemizde etkili olan rüzgarlar ve özellikleri